Deputaci贸n de Ourense, Consello da Cultura e Xunta amosan a faceta humana e cultural de Afonso X no 800 aniversario do seu nacemento

  • Manuel Baltar, quen participou hoxe na presentaci贸n por videoconferencia deste proxecto expositivo, destacou "a capacidade intelectual dun dos persoeiros clave da historia de Galicia".

Ourense, 23 de novembro de 2020.- O presidente da Deputaci贸n de Ourense, Manuel Baltar, participou hoxe na presentaci贸n, por v铆a telem谩tica, da exposici贸n que conmemorar谩 o 800潞 aniversario do nacemento de Afonso X, un proxecto que o Consello da Cultura Galega organiza coa Deputaci贸n de Ourense e a Xunta de Galicia "sobre un dos persoeiros clave da historia de Galicia no que destacou a s煤a capacidade intelectual". O presidente do goberno provincial dixo que a cultura "non se det茅n a pesares dos tempos de pandemia, e a proba e que seguimos fortalecendo lazos de colaboraci贸n entre administraci贸ns e instituci贸ns como o Consello da Cultura Galega nun proxecto como este sobre Afonso X, que ser谩 exhibido no Centro Cultural "Marcos Valc谩rcel", un persoeiro que con 11 anos estaba en Maceda aprendendo galego, a nosa lingua, nese Castelo de Maceda onde naceu Xan de Novoa, o gran navegante".

Baltar salientou que homenaxear a un rei como Afonso X, que asombrou coa s煤a capacidade intelectual e a s煤a obra literaria, cient铆fica, hist贸rica e xur铆dica, e por suposto coas Cantigas de Santa Mar铆a, 茅 toda unha honra", e engadiu que con esta exposici贸n "iniciamos unha senda de colaboraci贸n que no futuro seguir谩 para desenvolver proxectos como este, que afonda na nosa autoidentificaci贸n, na nosa identidade, para presumir do que somos, un gran pobo, que segue con atenci贸n os alicerces da s煤a cultura e da s煤a pegada hist贸rica".

A exposici贸n "Afonso X e Galicia", que conta tam茅n coa colaboraci贸n da Universidade de Santiago de Compostela, busca visibilizar a conexi贸n con Galicia de Afonso X, no 800 aniversario do seu nacemento, a trav茅s das "Cantigas de Santa Mar铆a" pero tam茅n noutros nexos m谩is profundos, ao tempo que amosa un intelectual que condensa outra forma de entender o saber do seu tempo. O music贸logo e medievalista Antoni Rosell 茅 o comisario desta mostra, que se inaugurar谩 en xaneiro.

A presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario 脕lvarez, afirma que ser谩 unha exposici贸n moderna, no fondo e na forma, que mostra a figura polifac茅tica de Afonso X, de grande importancia no contexto ib茅rico e europeo, mais faino desde a 贸ptica de Galicia e da s煤a influencia na nosa historia cultural", quen destacou que a exposici贸n procura po帽er en valor todo o patrimonio galego vinculado coa monarqu铆a afons铆.

Anxo Lorenzo, secretario xeral de Cultura, destacou a importancia da colaboraci贸n institucional para amosar "un proxecto expositivo que po帽er谩 en valor a importante relaci贸n do monarca con Galicia, que ten unha das s煤as expresi贸ns nas Cantigas de Santa Mar铆a, unha das obras da l铆rica medieval m谩is senlleiras redactadas en lingua galega".

A exposici贸n

"A intenci贸n 茅 presentar a Afonso como un ser humano que tivo grandes logros culturais, pero tam茅n grandes fracasos; que so帽ou ser o grande emperador de Europa e que acabou moi lonxe do seu prop贸sito" explicou o comisario Antoni Rossell, que interveu na presentaci贸n por videoconferencia. Na mostra poder谩 verse un personaxe "m谩is preocupado por conquistar o saber e o seu propio destino que polos l铆mites do seu territorio. Algu茅n que se posiciona entre o pobo e a divindade, empregando a astrolox铆a para predicir o facer dos homes" engadiu.

Dolores Vilavedra, secretaria do CCG e membro comit茅 da exposici贸n, puxo o acento en destacar a relevancia de Afonso X como home de cultura. "Afonso X foi unha figura da cultura europea, pero tam茅n cunha visi贸n de grande actualidade" apuntou. Incidiu en que "era un home que se mov铆a con absoluta normalidade en diferentes linguas, que entend铆a que a confluencia das linguas era enriquecedora e que, ademais, ti帽a unha idea de cultura transversal na que non hab铆a divisi贸n entre humanismo e ciencia".

A proposta expositiva af谩stase das exposici贸ns de obxectos, busca compo帽er ese relato a modo de crebacabezas con varios niveis, apoiado nunha narrativa multimedia. As circunstancias sanitarias obrigaron a adaptar o dese帽o desta exposici贸n para que se poida "tocar" virtualmente a trav茅s dos dispositivos m贸biles, pero tam茅n de proxecci贸ns visuais e sonoras que permitir谩n trasladar a atmosfera da Idade Media.

O relato expositivo estar谩 en galego, ingl茅s e castel谩n e permitir谩 achegarse 谩 complexa e poli茅drica figura de Afonso X, 谩s Cantigas de Santa Mar铆a, como testemu帽o visual e sonoro da Idade Media galega e europea, aos instrumentos e 谩 cultura galega da 茅poca. A exposici贸n est谩 aberta ao p煤blico na Igrexa da Universidade en Santiago de Compostela entre o 12 de xaneiro e o 24 de abril, e a primeira das s煤as itinerancias ser谩 Ourense, o Centro Cultural Marcos Valc谩rcel.

Responsables t茅cnicos

Antoni Rossell 茅 un especialista en estudos comparados de literatura e m煤sica. Actualmente 茅 profesor da Universitat Aut貌noma de Barcelona e ten unha ampla experiencia como director e membro de numerosas entidades relacionadas coa cultura medieval como son o Arxiu Occit脿 (Institut d'Estudis Medievals-UAB), o Centre d' Estudis Trobadorescos, o Instituto de Estudios Medievales da UAB ou o Centre Interuniversitaire d'Histoire et d'Arch茅ologie M茅di茅vales. Entre as s煤as 谩reas de investigaci贸n tam茅n destaca a transmisi贸n e circulaci贸n dos paradigmas culturais no Novo Mundo.

A铆nda que o dese帽o intelectual recae en Rossell, a exposici贸n ten unha parte de posta en escena moi destacada, que recae no arquitecto Roger Bad铆a (Barcelona, 1992). Formado na UPC-ETSAB de Barcelona e no ZHAW Architektur en Winterthur, colaborou en varios despachos de arquitectura e desenvolveu diferentes proxectos ef茅meros. 脡 un especializa en rehabilitaci贸n de patrimonio e dese帽o de instalaci贸ns lum铆nicas e performativas.

Afonso X e o Consello da Cultura Galega

Esta exposici贸n 茅 unha acci贸n m谩is das m煤ltiples que o Consello da Cultura Galega leva facendo en prol da investigaci贸n sobre a Idade Media, m谩is concretamente sobre as "Cantigas de Santa Mar铆a". Constit煤en unha das obras m谩is importantes sa铆das do obradoiro literario de Afonso X de Castela e Le贸n, e un dos monumentos art铆sticos m谩is valiosos e representativos da cultura europea medieval. Esta obra chegou a n贸s mediante catro manuscritos coet谩neos, que representan tres 'edici贸ns' sucesivas, cada cal m谩is ampla, da vasta colecci贸n mariol贸xica afonsina.

En 2003 o Consello da Cultura Galega realizou unha edici贸n do C贸dice de Toledo, o menos co帽ecido dos catro manuscritos, en resposta a unha demanda de reproduci贸n fotogr谩fica de calidade, que facilitase a consulta e estudo deste manuscrito nas s煤as distintas facetas, desde as puramente materiais ou anecd贸ticas, ata as literarias, ling眉铆sticas e musicais. A obra tivo grande 茅xito e, cinco anos despois, o Consello realizou unha segunda edici贸n. En 2010 volveu sobre a obra cunha transcrici贸n, estudo preliminar e notas da profesora Martha E. Schaffer, unha aut茅ntica especialista que levaba anos estudando as cantigas.

Ademais, da man de Antoni Rossell, o CCG editou en 206 unha versi贸n vocal das Cantigas de Santa Mar铆a nun CD con m煤ltiples colaboraci贸ns, que foi o resultado dun intenso traballo de cinco anos que xuntou a investigadores de diferentes universidades europeas, actores, m煤sicos e int茅rpretes. Foi un proxecto de reconstruci贸n musical, arqueol贸xica e ling眉铆stica que achegaron unha interpretaci贸n das Cantigas diferente.