As fundaci贸ns que defenden o legado de Risco, Otero, Losada Di茅guez e Castelao, Premio "Otero Pedrayo" 2020

  • A proposta de galard贸n foi formulada polo presidente da Deputaci贸n de Ourense, Manuel Baltar, tendo en conta "o esforzo e dedicaci贸n que levan a cabo estas fundaci贸ns para manter vivo o pensamento e a obra destes grandes das nosas letras, intelectuais da Xeraci贸n N贸s, que puxeron a Galicia en Europa", afirma Baltar.

Ourense, 21 de outubro de 2020.- As catro fundaci贸ns que defenden o legado de Vicente Risco, Ram贸n Otero Pedrayo, Losada Di茅guez e Castelao, recibir谩n o Premio "Otero Pedrayo" 2020, as铆 o acordou hoxe o xurado do galard贸n, reunido por videoconferencia, logo de escoitar a proposta formulada polo presidente da Deputaci贸n de Ourense, Manuel Baltar, na que defendeu "o encomiable esforzo e dedicaci贸n que levan a cabo estas fundaci贸ns para manter vivo o pensamento e a obra destes grandes das nosas letras, intelectuais da Xeraci贸n N贸s, que puxeron a Galicia en Europa", afirmou Manuel Baltar, quen lle comunicou por tel茅fono aos m谩ximos representantes das respectivas fundaci贸ns o fallo do xurado.

As铆 mesmo, Baltar propuxo ao xurado senllas menci贸ns de honra para o Museo Arqueol贸xico de Ourense, "instituci贸n de car谩cter p煤blico que soubo recoller o maxisterio de Florentino L. Cuevillas", e para o Concello de Cambados, "sustentador do museo na casa natal de Ram贸n Cabanillas, no barrio de Fefi帽谩ns".

A candidatura presentada por Manuel Baltar foi a seguinte (texto completo):

"Sras. e Sres. membros do xurado da presente edici贸n do Premio Otero Pedrayo, galard贸n instaurado en 1977, por iniciativa dos nosos catro gobernos provinciais, 贸 que, despois, coa chegada do autogoberno, se incorporar铆a a Xunta de Galicia.

"Moi agradecido pola vosa presenza en Ourense. Igual que fixen en 2012 e en 2016, resulta moi grato para min co-presidir hoxe esta xuntanza, xunto co representante do presidente de Galicia, o secretario xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, porque na ra铆z mesma da administraci贸n que represento -no noso caso, moito m谩is ca unha provincia-, figura, xa de vello, a obriga de promover e velar pola propia identidade cultural e facer da creatividade, en calquera das s煤as formas de expresi贸n, o motor do desenvolvemento pol铆tico, social e econ贸mico dun territorio ben definido e configurado polas s煤as xentes 贸 longo de m谩is de dous mil anos de Historia.

"Ourense, a ourensan铆a como peculiaridade e sentimento de pertenza 谩 Terra Nai, como parte substancial desta naci贸n cultural 谩 que chamamos Galicia, est茅ndese por todo o mundo. Os ourens谩n experimentamos, al铆 onde nos encontremos, con orgullo, ese sentimento e transform谩molo, cada quen na medida das s煤as posibilidades, en creaci贸ns que contrib煤en 谩s diversas esferas da actividade humana, moi especialmente no eido cultural.

"Sab铆ao ben Don Ram贸n Otero Pedrayo, que entre moitas outras tarefas, soubo aportar 谩 investigaci贸n, 贸 pensamento, 谩 literatura, e tam茅n 谩 pol铆tica, esa dose de ourensanismo, da interpretaci贸n do mundo a partir da realidade m谩is pr贸xima, m谩is 铆ntima e vivencial.

"Dentro de doce d铆as, o venres 30 do mes que andamos, cumprir谩nse cen anos da aparici贸n, nesta cidade, imprentado en La Regi贸n, do primeiro n煤mero da revista N贸s, Bolet铆n Mensual da Cultura Galega, 贸rgano da Sociedade Galega de Publicaci贸ns "N脫S". Dirixida por Vicente Risco, figuran como redactores da revista, Ant贸n Losada Di茅guez, Ram贸n Otero Pedrayo, Florentino L. Cuevillas, Alfonso R. Castelao e Ram贸n Cabanillas. O propio Risco matizar铆a, anos despois, en C茅ltiga -publicaci贸n galega de arte, cr铆tica, literatura e actualidades, codirixida en Bos Aires por Eduardo Blanco-Amor-, que "a idea xudeu en Pontevedra, un ser谩n do mes de San Xo谩n, al谩 polo 1920. Estabamos, arredor dunha mesi帽a, na aceira do Caf茅 M茅ndez N煤帽ez, o Cabanillas, o Castelao, o Losada Di茅guez e m谩is eu. Falouse al铆 da necesidade dunha revista cultural e plane谩mola, mais, coma decote, atop谩monos coa dificuldade dos cartos (...) Era aquela a nosa edade heroica (...) Non sei moi ben como, pero o asunto veu dar a Ourense, e ficou unas mi帽as maus (...)."

"Ningu茅n mellor que Ram贸n Otero Pedrayo para lembrarnos, nun seu artigo dos anos 60, o obxectivo e o ambiente daquel grupo de intelectuais que se propuxeron "...elevar a nosa fala galega a unha categor铆a da que era merecente, tratar na vella lingua dos devanceiros os grandes temas da cultura do noso tempo. E as铆 o fixemos, dende Ourense. Vicente Risco na s煤a pequena mesa-camilla, sempre acugulada de libros e de escritos, no medio do fume do tabaco, entre a discusi贸n acesa e o riso aberto e cordial, arrodeado de amigos, intervindo para suxerir novas ideas, tratando de levalas axi帽a 谩 pr谩ctica. Esix铆ndonos a cada quen o correspondente traballo, reclamando a colaboraci贸n prometida.

"Aquela redacci贸n, na casa do Risco, era un fervedoiro de ilusi贸n, de confianza no porvir da nosa terra, de rexurdimento do noso ser como galegos. Al铆 se recib铆an e se comentaban as publicaci贸ns e as revistas m谩is recentes, chegadas de Par铆s, de Berl铆n, de Portugal, de Am茅rica...

"E resume o propio Vicente Risco" eramos, nunha verba, antigregarios (...) dentro de n贸s, no m谩is fondo do noso ser, latexaba a ialma de Galiza. Sabiamos ben que , canto m谩is individualistas, canto m谩is finiseculares e rom谩nticos, canto m谩is modernos e so帽adores, chegariamos 贸 cerne, 谩 suprema identidade do noso pobo (...)."

"N脫S comezou sendo unha carpeta de maxistrais debuxos de Castelao, pasou a ser cabeceira da revista, denominou toda unha xeraci贸n, impregnou a investigaci贸n, as artes, as letras, as ideas, o pensamento pol铆tico e conectounos con Europa e co mundo. Constitu铆u unha verdadeira marca de Galicia, da de dentro e da de f贸ra, porque trala barbarie da guerra incivil e da brutal represi贸n, coa longa noite do exilio, N脫S non morreu, trasladouse 谩 outra beira do Atl谩ntico e seguiu agromando. O pulo, o esp铆rito e os principios fundamentais de N脫S, UNHA TERRA, UN POBO E UNHA FALA, perviviron ata a transici贸n democr谩tica e foron os alicerces da actual Autonom铆a.

"Ourense, onde N贸s naceu, sempre estivo, dunha ou doutra maneira, vencellada, 贸 pensamento e 谩 acci贸n dos homes de N贸s.

"Ningu茅n coma Eduardo Blanco-Amor para por de relevo, co gallo do cincuenta aniversario da revista, nun traballo que lle dedica a Vicente Risco, cham谩ndolle, "o meu Mestre", esa permanente e transversal ourensan铆a, que n贸s, como non, seguimos reivindicando e practicando: "O meu pobo, Ourense, por causas que, en troques de pod茅rense explicar coas raz贸s acostumadas somellan andaren boligando polos indescifrables manexos do sino, asumiu a misi贸n de dar resposta a cada un dos rexurdimentos galegos. Fix茅molo ao noso propio xeito, asumimos o pulo galeguizante cunha sorte de deslocalizaci贸n, refinamento e trascendencia. As铆 respostaron Curros Enr铆quez e Lamas Carbajal no XIX, as铆 lle deron cimeira os intelectuais da Xeraci贸n N贸s, nas ideas e nos feitos, elevando o nivel e po帽茅ndonos en Europa, as铆 actuamos os que nacemos co s茅culo ao p茅 do modernismo e das avangardas, as铆 o trasladamos a Bos Aires, onde desde o Centro Ourens谩n fomos a tribuna e o amparo de Castelao...E as铆 seguir谩 sendo, porque os de Ourense somos como somos e xa son horas de que alg煤s o vaian sabendo..."

"Polo tanto, sen m谩is proleg贸menos, presento formalmente 谩 consideraci贸n do xurado, de acordo coas bases reguladoras deste Premio, aprobadas pola Xunta de Goberno desta Deputaci贸n Provincial o 22 de xu帽o de 2020 e publicadas no Bolet铆n Oficial da Provincia de Ourense, N陋 150, do pasado 2 de xullo de 2020, a proposta de galardoar, neste 2020, centenario da revista n贸s, 谩s catro fundaci贸ns que mante帽en vivo, con encomiable esforzo e dedicaci贸n, o pensamento e a obra de Vicente Risco, Ram贸n Otero Pedrayo, Ant贸n Losada Di茅guez e Castelao.

"As铆 mesmo, propo帽o 贸 xurado unha menci贸n de honra para o Museo Arqueol贸xico de Ourense, instituci贸n de car谩cter p煤blico que soubo recoller o maxisterio de Florentino L. Cuevillas, e para o Concello de Cambados, sustentador do museo na casa natal de Ram贸n Cabanillas, no barrio de Fefi帽谩ns.

"Presentada, en tempo e forma, a presente candidatura da Deputaci贸n de Ourense, corresp贸ndelle 贸 Xurado, o debate e votaci贸n sobre esta e outras propostas presentadas.

Moitas grazas

Manuel Baltar

Presidente da Deputaci贸n de Ourense.